نبرد در اعماق دریا | تهدید انهدام کابل‌های اینترنت جهانی تا چه حد امکان‌پذیر است؟

به گزارش شهرآرانیوز، در عصر اطلاعات، از پیام‌های روزانه گرفته تا تراکنش‌های بانکی، بازار‌های مالی، سامانه‌های حمل‌ونقل و حتی زیرساخت‌های نظامی، همگی به شبکه عظیم اینترنت وابسته‌اند؛ شبکه‌ای که برخلاف تصور عمومی، بیش از ماهواره‌ها بر هزاران کیلومتر کابل فیبر نوری در اعماق دریا‌ها و اقیانوس‌ها تکیه دارد. حالا همین کابل‌هایی که از مسیر‌های حساس جهان مانند تنگه‌های هرمز و باب‌المندب عبور می‌کنند، به بخشی از معادلات ژئوپلیتیک و تنش‌های بین‌المللی تبدیل شده‌اند. اکنون باید پرسید: «اگر جنگ جدیدی در منطقه آغاز شود، آیا زیرساخت ارتباطی جهان نیز وارد بحران خواهد شد؟»

قلب ارتباطات جهانی در معرض تهدید

این یک راز ناگفته نیست. سال‌هاست همه می‌دانند شبکه کابل‌های فیبر نوری، مهم‌ترین رکن اینترنت بین‌الملل هستند. هیچکس هم قصد آسیب‌زدن به این شبکه را نداشت، اما حالا که مخاطرات امنیتی تا سطح ریشه‌کنی یک ملت و انهدام زیرساخت‌ها پیش رفته، منطقی است اگر ایران نیز براساس دکترین جنگ نامتقارن خود، با همان شعار همیشگی بازی کند: «یا ما امنیت داریم، یا هیچکس امنیت نخواهد داشت».

داوود ظهوریان کارشناس فناوری اطلاعات و زیرساخت‌های شبکه در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز می‌گوید: شبکه جهانی کابل‌های زیردریایی فیبر نوری، ستون فقرات ارتباطات جهان دیجیتال را تشکیل می‌دهد. براساس گزارش شرکت TeleGeography، این شبکه در وسعت بیش از ۱.۴ میلیارد متر گسترده شده، تقریباً ۹۵ درصد از ترافیک داده بین‌قاره‌ای را منتقل می‌کند و تقریباً همه نیاز‌های روزمره ما از تماس و پیام‌های آنلاین گرفته تا تراکنش‌های مالی در شبکه بانکداری، بورس و حتی هوش مصنوعی را تحت پوشش دارد. این شبکه همچنان درحال توسعه است.

وی می‌افزاید: مسیر این زیرساخت عظیم به‌صورت یکنواخت توزیع نشده است. بخش عمده‌ای از کابل‌ها در امتداد مسیر‌های راهبردی دریایی قرار دارند؛ از جمله اقیانوس اطلس، اقیانوس هند و آب‌های جنوب شرق آسیا. تمرکز این شبکه نیز در شاهراه‌های حیاتی همچون تنگه‌های هرمز، باب‌المندب، سوندوک و لومبا و کانال سوئز قرار دارد.

به گفته این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات، شبکه جهانی کابل‌های زیردریایی در واقع زیرساخت فیزیکی اینترنت بین‌الملل است. داده‌ها در قالب پالس‌های نوری با سرعت نزدیک به سرعت نور در تار‌های شیشه‌ای بسیار نازک منتقل می‌شوند و از طریق ایستگاه‌های تقویت‌کننده در بستر دریا، در مسیر‌های هزاران کیلومتری پایدار می‌مانند. در این شرایط، هرگونه اختلال در این خطوط از آسیب‌های فنی تا تنش‌های امنیتی می‌تواند بخشی از ارتباطات یک کشور یا حتی یک منطقه را مختل کند.

در ادامه حتما بخوانید پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت روز ملی خلیج فارس: فصل نوین خلیج‌فارس و تنگهٔ هرمز درحال رقم‌خوردن است | آمریکایی‌ها جایی در خلیج فارس ندارند مگر در قعرِ آب‌هایش

آیا این شبکه آسیب‌پذیر است؟

حالا که بحث تهدید این زیرساخت‌های حیاتی دوباره بر سر زبان‌ها افتاده، لازم است ابتدا بررسی کنیم که این زیرساخت جهانی تا چه حد از نظر فنی می‌تواند آسیب‌پذیر باشد. در این حوزه، حقیقت این است که تهدید شبکه اینترنت بین‌الملل به‌خصوص در سال‌های اخیر باعث شده تا طراحی و اجرای بخش‌های توسعه آن به شکلی متمایز انجام شود؛ ازجمله راهبرد دفن در اعماق (Burial Depth) که با حفاری در بستر دریا، کابل‌ها به زیر زمین منتقل می‌شوند. علاوه بر این، پروتکل افزونگی (Route Redundancy) هم در این شبکه باعث شده تا مسیر‌های جایگزین از فروپاشی کامل شبکه ارتباطات جلوگیری کنند.

با این حال، همچنان بخش عمده از شبکه فیبر‌های نوری زیردریایی همچنان با طراحی قدیمی خود در معرض تهدید قرار دارند. اکثر آنها یا در فاصله چند ده سانتی‌متری بستر دریا مدفون شده و یا حتی بر بستر دریا قرار گرفته‌اند. به همین دلیل، موارد متعدد در تاریخ دریانوردی جهان در دهه اخیر وجود دارد (از جمله در تنگه هرمز) که حتی فرآیند لنگرانداختن شناور‌های بزرگ به بخش‌هایی از این شبکه آسیب زده است. با در نظر گرفتن این حقایق، وضعیت برایمان روشن‌تر می‌شود: آیا قطع این کابل‌ها از نظر فنی ممکن است؟ بله.

کابل‌های نامرئی، ابزار بازدارندگی

وحید خضاب کارشناس مسائل نظامی در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز می‌گوید: نمیتوان با قطعیت انکار کرد که عملیات انهدام شبکه کابل‌های فیبر نوری «غیرممکن» است. با این حال، به نظر می‌رسد این تهدید بیش از اینکه قرار باشد جنبه عملیاتی پیدا کند، صرفاً یک هشدار غیرمستقیم برای یادآوری یک ابزار بازدارنده دیگر به ائتلاف متجاوز است.

وی می‌افزاید: در این بحث باید اغراق‌ها شکسته شود. زیرساخت‌های ارتباطی در تنگه هرمز و باب‌المندب حتی اگر به‌طور کامل منهدم شود، بازهم شبکه اینترنت جهانی برقرار خواهد بود؛ اگرچه سرعت کاهش پیدا می‌کند، هزینه بالا می‌رود، تأخیر زیاد می‌شود، مراکز داده و خدمات ابری دچار اختلال می‌شوند و از این رهگذر، شوک اقتصادی و دیجیتالی بزرگی در دنیا رقم می‌خورد که بیش از همه کشور‌های حاشیه خلیج فارس و تجارت دیجیتال آسیا و اروپا از آن آسیب خواهند دید.

به گفته این کارشناس مسائل نظامی، تهدید فیبر‌های نوری زیر دریا اگرچه ممکن است در فضای رسانه بزرگ‌نمایی شده باشد، اما پتانسیل تازه‌ای برای آسیب‌پذیری را آشکار می‌کند. در عصر جنگ‌های ترکیبی، کشور‌ها می‌توانند از همه ابزار‌ها برای دفاع از کیان ملت و تمامیت ارضی خود استفاده کنند. به عبارت دقیق‌تر، معادلات پیچیده ژئوپلتیک، تهدید‌های دیجیتال و نبرد‌های اقتصادی به ابزار‌های ایجاد بازدارندگی نظامی تبدیل شده‌اند. این بازی را ایالات متحده خلق کرد، اما امروز، کشور‌های دیگری استاد تمام آن هستند.